Tatrë - rozeszłoscë midzë wersjama

Dodane 2921 bajtów ,  6 lat temu
felënk òpisënka edicëji
[[Òbrôzk:Belianske Tatry from Jahňaci štít.jpg|thumb|Pòłozenié Tatr]][[Òbrôzk:Tatry - MOko.jpg|thumb|Mòrscze Òkò]]
* '''Tatrë '''
[[Òbrôzk:Tatry - MOko.jpg|thumb|Mòrscze Òkò]]
'''Tatrë'''
Tatrë sã pòłozunė w keta tatrzanscim , buten zôpôd karpatë. Całé tatrë zajmùją wièchrzëznã 7854 km2, z tegò dôla 175 m2 leżi w granicach polsczi, a 610 km2. Na krôjnã słowacji.długosc tatrë mierzona òd pòrėnkù podnóży kobylegò wierchu do pôłniowi zôpôd podnóży òstregò wierchu kwaczyńsczegò mierzy w linii na prost 57km2, a ścisnote wśród granicy głównej 80km. Tatrë sä pòd òchronã przez ùstawienie na ich wièchrzni tatrzańcziegò parkù narodowegò i słowianczegò tanap-u i tès do swiatowej seci reerwatów biosfery unesco.
 
Tatrë to najwyżsi gòrë Polsci. Sã òne tés
najwyżsim masywem gòrscim w całych Karpatach Zôpôd. Mòżemy je pòdzelic na trzë
częsci:
Tatrë Zôpôd, Tatrë Wysoci,Tatrë Bielsci
Największi jezora w Tatrë sã:
Mòrskie Òkò 34,5 ha
Wielczi Staw 34,1 ha (Polska)
Czôrnô Staw pòd Rysami 20,1 ha (Polska)
Wielczi Hińczòwy Staw 20,1 ha (Słowacja).
Szczyrbskié Jezoro 19,7 ha (Słowacja)
Mòrskie Òkò w Dolinie Rybiegò Potòkù wraz z
ògromnymi Mięgùszowieczimi Szczytami i Cubryną. Widok ze szlaku przez Świstówkę.
Dolina Pięcu Stawów Pòlsczich z òkolic Swistowej Czuby
Najwyższy szczytem Tatë je Gierlach (2655 m npm) leżący w Tatrë Wysoczich. W Tatrach Zôpôd je to Bystra (2248 m npm), a w Tatë Bielsczich Hawrań (2152 m npm). W Pòlscze najwyżsi sã Rysy (2499 m npm), równak je to szczyt graniczny - a w rzeczywistości najwyżsimm całkowicie pòłożonym w granicach Pòlsczi szczytem je Kòzi Wierch (2291 m npm). Najwyżsim pòlsczim szczytem w Tatrë Zôpôd je Starobociańsczi Wierch (2176 m npm), równak òn tès je szczytem granicznym.
Fauna i flora:
- to kòlejni atut tatrzańsczich pejzaży. Lasë
regla dolnegò rozciagã sã od okole 1000 m npm sãgają 1250 m npm, natomiast
wyżéj do wyskòsczi 1550 m npm występuje pasmo regla górnegò. Na większi wysokòśczi napotykamy na kosodrzewinę, chterna wraz ze zwrostem wysokòśczi karłowaceje zanikając całkowicie na wysokòsczi około 1800 m npm. Jeszcze wyżej rozciãga sã pasmo hal. Òczewisce w zależnośce òd regionu Tatrë, wysokòsczi do jacich sãgają pòszczególne piętra roślinnosce, są różne. Doskonałim przykładem
na to mòże bëc np. Dolina Jaworzynsczi, w chternej to gòrna granica lase znajdujã sã na wysokosczi okole 1200 m npm i je najniżej pòłòżoną w calich Tatrë.
Z pòsród zwierzãt niespòtyczanych lub małò spòtyczanych w innych rejonach Pòlsczi należy wymienić miedzwiedze, kòzice i świstaczi. Pòza tim mòżemy napòtkac tu równak dziki, sarny, wilczi czy żbiki. Gnieżdżą sã tu równak ptaczi takie jak: òrlik krzykliwi, kania ruda, myszołów, kòbuz, kilka gatunków sów, głuszce i jarząbsczi.
 
Turystycznie:
- Tatrë sã baro atrakcyjne ze względu na dosc dużą ilosc szlaków znakòwanich, a tès klimat stosunkowò łagodni jak na wysoczi gòrë. Letni sezon turystyczny trwa przez kilka miesãcy - trudno precyzować dokładny òkres, gdyż je to zależne od danegò roku. Na Słowacji pamiãtame jednak, że większosc szlaków turystycznych w Tatrë je zamykana na òkres òd 31.10 do 15.06 i je rygorystycznie przestrzeguny przez służby TANAP-u. Pamiãtajmy ò tim, że Tatr nawetka w lecie mògą bëc górami niebezpiecznymi w związku z czem niezbędne je òdpowiednie ruchna, a tès umiejętnosc dostosowania trasy do swòjeg doświadczenia oraz kondycji fizycznej. Rocznie srednio ginie w Tatrë kole 20 òsób.