Òtemkni przédné menu

Aùstralëjô (anielsczi: Commonwealth of Australia) je państwã na Aùstralëjsczim kòntinence, Tasmanji i jin. òstrowach Spòkójnégò Òceanu, Aùstralëjô ma też teritoria w Azeji: Òstrów Gòdów i Kòkòsowe Òstrowë i teritorium na Antarktidze). Stolëcą Aùstralëji je gard Canberra, a nôwikszi gard to Sydney. Jine wiksze gardë Aùstralëji to Melbourne, Brisbane, Perth i Adelaide.

Commonwealth of Australia
Aùstralëjô
Fana Aùstralëjô Céch Aùstralëjô
ò fanie ò céchù
Mòtto: (No Worries) fëlëje òficjalné rzëczenié
Pòłożenié Aùstralëjô
Òficjalny jãzëk anielsczi
Stolëca Canberra
Fòrma państwa kònstitucëjnô mònarchijô
Przédnik kraju królewa Elżbiéta II
Szef kraju premiéra Scott Morrison
Wiéchrzëzna
 - całownô
 - westrzódlądowe wòdë
6. na swiece
7.692.024 835 km²
0,76%
Lëdztwò
 - całkowita (2017)
 - gãscëzna lëdzy
10. na swiece
23.401.892
2,8 sztatur/km²
Dëtkòwô jednota aùstralëjsczi dolar (AUD)
Czasowô cona UTC +8 do +11
Himn Advance Australia Fair (Prosperuj, Snożno Aùstralëjô)
Kòd ISO 3166 AU
Jinternet .au
Aùtowi kòd AU
Telefónowi kòd +61
Australia with AAT (orthographic projection).svg
Uluru (Ayers Rock), swiãtô góra abòrigeńskô

Aùstralëjô òkrążają dwa òceanë: òd nordë i pòrénkù Spòkójny Òcean, a òd pôłniô i zôpadu Jindijsczi Òcean. Państwa w blëze to Papua Nowô Gwinëjô, Jindonezjô i Pòrënkòwi Timor na nordë; Òstrowë Solomona i Vanuatu na nordë i pòrénkù; i Nowô Zelandzkô na pòrénkù pôłniôwem. Dzele Aùstralëji to krezowe teritoria: Nowô Pôłniôwô Walijô, Wiktoria, Pôłniôwô Aùstralëjô, Queensland, Zôpadnô Aùstralëjô, Nordowe Teritorium, Òstrowë Tasmanija i Arnhem Land.

Pòpùlacjô wielëna lëdztwa to 23.401.892 (stój na 2017)[1]. Australejo to dawni beła kolonija Wiôldżi Britaniji, z chtërną dali ma dzysdnowo Commonwealth (gòspòdarczô spóldnota), i temu przédnik kraju to formalnie je dali anielsczi mònarcha i generalni gubernator anielskiej monarchii na Australije, le wëkònôwczô władza to demokratecznë welowanë aùstralëjsczi premiera i parlament.[2]

Aùstralëjô je zameszkana przez Abòrigenów, starożetnech aùstralëjsczich lëdzë, od kól 60.000 lat pre kolonizacëjo niderlandzkô i britijskô. Aborigeni brëkuja barni do jagowania bumerang i mùzycznego jinstrumentu dmùsznego yirdaki (didgeridoo). Brëkowale tez 250 apartnech karnów jãzekowech. Swiãtô góra abòrigeńskô to czerwiona góra Uluru, po anielsczemu Ayers Rock.

Fauna e floraEditëjë

W Aùstralëji je baro wiela apartnech zwierzãtów, jako koala, kangurë, dingo, dzëbôl, kookaburra (dacelo), tasmansczi purtk i jin.
Z roslen je eukaliptus i tea-tree: herbaciane drzewo.

MionoEditëjë

Pierszi rezownik europejsczi w Aùstralëjô to beł Abel Tasman z Niderlandzkô, chtëren w 1646 dawa kontinentowi miono Nieuw Holland - Nowo Niderlandzko, i ostrowe Tasmaniji jigo miono.
Wiolgô Britanijô dawa kolonji miono Aùstralëjô z łacyńsczego jãzeka Terra Australis Incognito, Zemia Półniowô Nieznanô.

GalerijôEditëjë

Miona Abòrigeńsczëch plemion w AùstralëjôEditëjë

  • Murrawarri
  • Koori (abo Koorie) w New South Wales i Wiktoria (Abòrigeńsczi Wiktoriônie);
  • Ngunnawal w Aùstralëjsczim Stolecznem Teritorium i New South Wales;
  • Goorie w South East Queensland i nordowe dzele New South Wales;
  • Murrdi w Southwest & Central Queensland;
  • Nyungar w polniowej Western Australia;
  • Yamatji w centralnej Western Australia;
  • Wangai w Western Australian Goldfields;
  • Nunga w polniowej South Australia;
  • Anangu w nordowej South Australia, i bleze dzele Western Australia i Northern Territorium;
  • Yapa w zôpadnim Northern Territory;
  • Arrernte w centralnej Australia;
  • Yolngu w pòrënkòwim Arnhem Land (NT);
  • Bininj w zôpadnim Arnhem Land (NT);
  • Tiwi na òstrów Tiwi kol Arnhem Land.
  • Anindilyakwa na òstrów Groote Eylandt kol Arnhem Land;
  • Palawah (abo Pallawah) na Tasmanji

Butnowe lencziEditëjë

PrzëpiseEditëjë