Òtemkni przédné menu
Grand-Duché de Luxembourg
Großherzogtum Luxemburg
Groussherzogtum Lëtzebuerg

Luksembùrg
Fana Luksembùrsczi
Fana
Herb Luksembùrsczi
Herb
Mòtto: Mir wëlle bleiwe wat mir sinn
Luksembùrg na karce
Òficjalny jãzëk luksembùrsczi
francësczi
miemiecczi
Stolëca Luksembùrg (gard)
Fòrma państwa kònstitucyjnô mònarchiô
Wiéchrzëzna
% wòdë
2.586 km²
-%
Lëdztwò (2017) 594 130
Dëtk Eùro (EUR)
Czasowô cona UTC +1
Nôrodné swiãto 23 czerwińca
Himn Ons Heemecht ({{{-}}})
Kòd LUX
Internet .lu
Telefón +352
Commons
Òbôcz galerëjã na Wikimedia Commons:
Luksembùrg

Luksembùrg (luks. Lëtzebuerg; òficjalnô pòzwa Wiôldżé Ksãżstwò Luksembùrg (luks. Groussherzogtum Lëtzebuerg, fr. Grand-Duché de Luxembourg, niem. Großherzogtum Luxemburg) – państwò w zôpadny Eùropie. Òd nordë grańczi z Belgiã, òd zôpadu i pôłniégò – z Francjã, a òd pòrénkù – z Miemcama. Ni mô przistãpù do mòrza. Pòzwa kraju pòchòdzy òd stôrowësokòniemiecczégò słowa «lucilinburch» – «môłi gard». Całownô wiéchrzëzna Luksembùrga to 2 586,4 km² i je to jedno òd nômiészich państw w Eùropie.

Nôleżi do Eùropejsczi Ùnie (òd 1957). Do grëpë z Belgijskô i Néderlandzkô wchôdô w skłôd Beneluksu.

GeògrafiôEditëjë

PòłożeniéEditëjë

 
Kôrta Luksembùrga

Leżi w zôpadny Eùropie, midzë Belgiã, Francjã i Miemcama.. Òd pòrénkù grańcã Luksembùrga wëznôczô rzéka Mozela (niem. Mosel, fr. Moselle, luks. Musel) .

WiéchrzëznaEditëjë

  • całownô: 2,586 km²
  • wiéchrzëzna lądu: 2,586 km²
  • wiéchrzëzna wòdów: o km²
  • môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 179.

Lądowé grańceEditëjë

Brzegòwô liniôEditëjë

ni mô brzegòwi linii (państwò strzódlądowé)

KlimatEditëjë

Klimat ùmiarkòwóny, pòd wpłiwã Atlanticczégò Òceanu (łagódné zëmë, chłodno òb lato). Wielëna òpadënków òd 800 mm na pôłnim do 1200 mm na nordze.

Ùsztôłcenié terenuEditëjë

 
Fizycznô kôrta Luksembùrga

Górzësti nordowi dzél państwa (tak pòzwóny Oesling) nôleżi do terenu plaskati wëżawë Ardenów z wësokòscama do 560 m n.r.m. (czëp Kneiff). Reszta Luksembùrga (tak pòzwóny region Gutland, jaczi zajimô 68% teritorium) je pòfałdowóną niżawą z szeroczima dolëznama. Stolëca państwa, gard Luksembùrg, leżi w pôłniowim dzélu kraju.

Wësokòsc terenuEditëjë

  • strzédnô wësokòsc: 325 m. n.r.m.
  • nôniższô wësokòsc: 133 m. n.r.m. (rzéka Mozela)
  • nôwëższi czëp: 560 m. n.r.m. (Kneiff)

Gruńtë wedle ùżiwaniôEditëjë

  • rolné gruńtë: 50,7% (w tim 24% òrnëch gruńtów)
  • lasë: 33,5%

Lëdze i spòlëznaEditëjë

PòpùlacjôEditëjë

  • wielëna lëdztwa: 594,130 (na lëpińc 2017)
  • môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 171.

Etniczné karnaEditëjë

Luksembùrczicë 52,3%, Portugalczicë 16,4%, Frańcuzë 7,5%, Italczicë 3,6% (wôrtoscë szacowóné na 2017)[1]

JãzëcziEditëjë

luksembùrsczi 55.8%, portugalsczi 15.7%, francësczi 12.1%, niemiecczi 3.1%, italsczi 2.9%

Religijné karnaEditëjë

chrzescëjanie (w zacht wikszoscë Kòscół Rzimskòkatolëcczi) 70.4%, mùzułmanie 2.3%

ÙrbanizacjôEditëjë

  • mieskô pòpùlacjô: 90,7%
  • wikszé miesczé westrzódczi: Luksembùrg (stolëca) – 114,303 mieszkańców (w 2017)[2]

Pòliticzny systemEditëjë

  • òficjalnô pòzwa: Wiôldżé Ksãżstwò Luksembùrg
  • pòliticzny ùstôw: kònstitucyjnô mònarchiô
  • stolëca: Luksembùrg
  • czasowô cona: UTC+1
  • państwowé swiãto: 23 czerwińca – Luksembùrsczé Nôrodné Swiãto (luks. Lëtzebuerger Nationalfeierdag)
  • nôrodny himn: „Ons Heemecht” (Nasza Tatczëzna)

Wëkònôwczô władzaEditëjë

  • wiôldżi ksążã Henri (òd 7 rujana 2000)
  • premier: Xavier Bettel (òd 4 gòdnika 2013)

Ùstawòdôwczô władzaEditëjë

jednojizbòwi parlament – Jizba Depùtowónëch (luks. Châmber vun Députéirten, fr. Chambre des députés; 60 nôleżników na piãcolatną kadencjã)

PrzëpiscziEditëjë

BibliografiôEditëjë